Szkolenie InO: budowanie tras

Streszczenie prezentacji „Szkolenie InO: Budowanie Tras, część 2: przepisy, metodyka, sędziowanie” (Marek „White” Białowąs, stan na 05.2025). Pełna prezentacja z przykładowymi mapami: Szkolenie_budowa_i_sedziowanie.pdf (56 slajdów, 10 MB).

1. Przepisy: co jest najważniejsze

• Punkt kontrolny (PK) to charakterystyczne miejsce w terenie, zaznaczone na mapie albo wynikające z zadań lokalizacyjnych. Nie stawiamy PK „w środku niczego”.
• Lampion: prostokąt 20–30 cm, podzielony po przekątnej (biały lewy górny róg, czerwony prawy dolny), z dwuznakowym kodem i przyrządem do potwierdzania (kredka, perforator).
  • Musi stać w miejscu, które da się jednoznacznie zlokalizować na mapie i w terenie.
  • Odsunięty od miejsca z mapy o więcej niż 2 mm w skali mapy: zespół nie musi go szukać.
  • Na linii obowiązkowego przebycia (LOP): najwyżej 5 m od linii i dobrze z niej widoczny.
• Punkt stowarzyszony (PS) oddaje w przybliżeniu położenie PK: jest co najmniej 2 mm (w skali mapy) od PK, na podobnej formie terenu albo obiekcie. Przy LOP: co najmniej 5 m od jej osi.
• Punkt mylny (PM) to punkt, który nie jest PK danej trasy ani PS: co najmniej 5 mm od PK. PS i PM oznacza się w terenie tak samo jak PK.
• MOS (maksymalna odległość PS od PK): organizator może ją ustalić; wszystko dalej to PM.
• Gdzie nie wolno: rezerwaty i obszary ochrony ścisłej (poza szlakami), uprawy leśne do 4 m, lasy z zakazem wstępu, ogrodzone tereny prywatne (także pola i pastwiska), tory poza przejściami, tereny wojskowe. Nie wypada: pola uprawne, tereny niebezpieczne (bunkry, bagna), ruchliwe drogi nocą.

2. Mapa: co musi się na niej znaleźć

Nazwa imprezy, miejsce, data, logo · telefon do kierownika zawodów · wariant ratunkowy („jeśli się zgubisz…”) · jak potwierdzać PK · opis koncepcji mapy · oznaczenie północy · zadania · podpis budowniczego.

W Mapperze: logo dodasz według strony Jak to zrobić, opisy i ramkę strony (symbole 990.4 / 990.3) według procedury.

3. Czas

• Zespoły startują w losowej kolejności, w małych odstępach (np. co 3 minuty w kategorii); czasy liczymy od „minuty 0” (na Manewrach 17:00).
• Każda trasa ma limit czasu i limit spóźnień. Za minutę spóźnienia: 1 pkt w limicie spóźnień, 10 pkt poza nim.
• Na trasach T, A i H jest punkt ogniskowy z najwyżej godziną „stopczasu”; meta tras B jest na ognisku.
• Na Manewrach limity są krótsze niż standardowe InO: liczymy optymalny wariant trasy i średnią prędkość dla kategorii (arkusz „Dane Tras”).

4. Zadania

Lokalizacyjne (wyznaczenie PK) i dodatkowe: odległość lub azymut między PK, pomiar odległości w terenie, zagadka, pytania krajoznawcze. 10 pkt za zadanie, najwyżej 3 zadania (30 pkt).

5. Koncepcja: jak ułożyć fajny etap

Wstępne założenia trasy daje sędzia główny (start, meta, stopczas, teren, długość, trudność):

Ważne:

• PK 1 prosty, przechodni, niezbyt daleko od startu.
• Uważaj na drogi i tory (punkty kierunkowe).
• Różnorodne punkty (nie wszystkie na górkach), średnio 1 PK na 1 km.
• Trudność w przebiegach, a nie w samych punktach. Bez „kątów ostrych”: przebiegi mają być logiczne.
• Aktualizuj mapę (szczególnie w łatwiejszych kategoriach) symbolami mapy 1:25 000, nie BnO.
• Kółka PK odpowiedniej wielkości, widoczne na wydruku.

Przekształcenia mapy uczestnika stosowane najczęściej na Manewrach: mapa wykrojona w kształt, część treści zakryta, wycinki do wpasowania (obrócone, w innej skali, w lustrze), warstwicówka, korytarzówka i ich mieszanki. Jak je zrobić w Mapperze: Jak to zrobić.

Czego unikać: nadmiernej szczegółowości w mapie 1:25 000 (wszystkich mikro-dołków z lidaru) · elementów, które źle drukują się czarno-biało (ciemne fragmenty ortofoto lub lidaru) · celowego stawiania PK na zdezaktualizowanych formach terenu · ślepej wiary w georeferencję podkładu i ślady GPS (szczególnie z zegarków) · automatycznie generowanych poziomic na mapie uczestnika · PS-ów „na granicy” 2 mm.

6. Workflow: jak wyprodukować mapę

7. Sędziowanie: karta startowa

Zespół w pierwszej wolnej kratce wpisuje numer punktu i kod lampionu (kredką przy lampionie; przy perforatorze numer długopisem). Nic nie skreśla, liczy się ostatnie potwierdzenie; zmianę otacza ramką. Gdy lampionu nie ma w miejscu z mapy, wpisuje BPK.

Wpis „BPK” przy istniejącym lampionie liczy się jak PM + BPK (30 + 90).

Kolejność sprawdzania karty: OP (opisy) → ZM (zmiany) → PS (lista) → PM i WK (liczba) → BPK (lista) → ZK (liczba) → czas. Do liczenia służy arkusz.